در این مقاله می خواهیم راجع به رقیق کننده های خون صحبت کنیم و مروری داشته باشیم بر انواع داروها و خوراکی هایی که خون را رقیق می کنند. داروهای رقیق کننده خون برای اولین بار در اواسط قرن ۱۹ میلادی به بازار عرضه شدند.پزشکان معمولاً آن ها را برای کسانی که به ناراحتی های قلب و عروق دچار هستند و یا بیشتر از سایرین در معرض خطر ابتلا به این ناراحتی ها قرار دارند تجویز می کنند. البته این داروها، بر خلاف آن چه که ممکن است از اسمشان برداشت کنید، خون را رقیق نمی کنند. بلکه مانع از لخته شدن خون در رگ ها می شوند. در ادامه، شما را کمی بیشتر با ساز و کار این داروها آشنا می کنیم و برخی از خوراکی هایی را که می توانند به عنوان رقیق کننده های طبیعی خون عمل کنند به شما معرفی می کنیم. با ما همراه باشید.

رقیق کننده خون چیست؟

رقیق کننده های خون داروهایی هستند که از تشکیل لخته خون جلوگیری می کنند. این دارو ها، همچنین، از رشد و گسترش لخته های خونی که قبل از شروع مصرف دارو تشکیل شده اند جلوگیری می کنند. لخته های خون، در صورت تشکیل یا گسترش، می توانند مسیر جریان خون در رگ ها را مختل کنند و وظیفه داروهای رقیق کننده در واقع جلوگیری از این اتفاق است. این داروها، با ممانعت از تشکیل لخته خون، احتمال بروز حمله های قلبی، سکته و سایر مشکلات قلبی عروقی را کاهش می دهند.

داروهای رقیق کننده خون چطور کار می کنند؟

برخلاف آن چه که ممکن است از اسمشان برداشت کنید، داروهای رقیق کننده خون، خون را رقیق نمی کنند. این داروها در واقع به برقراری جریان منظم خون در رگ ها کمک می کنند و احتمال تشکیل لخته را کاهش می دهند. داروهای رقیق کننده خون لخته هایی را که از قبل تشکیل شده اند حل نمی کنند. اما از گسترش آن ها و همچنین از تشکیل لخته های جدید جلوگیری می کنند.

مکانیسم اثر داروهای رقیق کننده خون با یکدیگر متفاوت است. برخی از رایج ترین داروهای رقیق کننده از راه های زیر مانع از تشکیل لخته خون می شوند:

۱. ممانعت از اثر ویتامین K:

ویتامین K یکی از ویتامین های محلول در چربی است که بدنتان باید آن را از خوراکی هایی مانند سبزیجات برگی دریافت کند. وجود این ویتامین برای تولید پروتئينی به نام «پروترومبین» ضروری است. این پروتئين، یکی از پروتئين های مهم برای تشکیل لخته خون است. رقیق کننده هایی که مانع از عمل ویتامین K می شوند، مثل وارفارین، باعث می شوند که پروترومبین تولید نشود و در نتیجه، لخته خون نیز تشکیل نشود.

۲. ممانعت از اثر پروتئين های انعقادی:

برخی دیگر از داروهای رقیق کننده، به جای این که مانع از اثر ویتامین K شوند، به طور مستقیم آنزیم ها و پروتئین های انعقادی مثل پروترومبین را تحت تأثیر قرار می دهند. کاهش تولید پروتئين هایی که در انعقاد خون نقش دارند باعث کاهش احتمال لخته شدن خون می شود.

۳. ممانعت از اتصال پلاکت ها:

پلاکت ها بقایای برخی از سلول های خونی هستند که با چسبیدن به یکدیگر و یا به دیواره رگ ها باعث لخته شدن خون می شوند. برخی از داروهای رقیق کننده خون مانع از اتصال پلاکت ها به یکدیگر و به دیواره رگ ها می شوند و از لخته شدن خون جلوگیری می کنند.

انواع داروهای رقیق کننده خون

داروهای رقیق کننده خون بسیار متنوع هستند، اما اغلب آن ها را می توان در دو دسته کلی طبقه بندی کرد؛ داروهای ضد لخته و داروهای ضد پلاکت. در ادامه، این دو دسته را بررسی می کنیم.

۱. داروهای رقیق کننده ضد لخته

داروهای ضد لخته فاکتورهای انعقادی خون را مثل ویتامین K و پروتئین های ترومبین و فیبرین هدف قرار می دهند و فرآیند تشکیل لخته خون را کند می کنند. برخی از انواع داروهای ضد لخته عبارتند از:

  • هپارین:

  • هپارین داروی مایعی است که سریع عمل می کند و برای استفاده باید آن را تزریق کرد. این دارو پروتئین های ترومبین و فیبرین را تحت تأثیر قرار می دهد و مانع از عمل آن ها برای تشکیل لخته خون می شود.
  • انوکساپارین:

  • این داروی رقیق کننده نیز تزریقی است و آن را از هپارین تهیه می کنند. اما اثر آن قابل پیشبینی تر از هپارین است و بر خلاف هپارین، نیازی به مراقبت و نظارت پس از تزریق ندارد.
  • پراداکسا (دابیگاتران):

  • این داروی رقیق کننده نسبتاً جدید خوراکی است و با جلوگیری از اثر ترومبین، مانع از تشکیل لخته خون می شود.
  • الیکوییس (آپیکسابان):

  • این دارو نیز هم خانواده داروی قبلی، یعنی دابی گاتران، است و با اثر بر فاکتور انعقادی Xa مانع از تشکیل لخته خون می شود.
  • وارفارین: وارفارین قدیمی ترین داروی رقیق کننده خون است که در اواسط قرن بیستم کشف و سپس، به بازار عرضه شد. این دارو مانع از تولید فاکتورهای انعقادی می شود که برای تشکیل به ویتامین K نیاز دارند.

۲. داروهای ضد پلاکت

پلاکت ها یا ترومبوسیت ها، اجزایی از خون هستند که با اتصال به یکدیگر و یا به دیواره رگ ها جلو خون ریزی از رگ ها و بافت های آسیب دیده را می گیرند. داروهای رقیق کننده ضد پلاکت با ممانعت از اتصال پلاکت ها به یکدیگر از لخته شدن خون جلوگیری می کنند. این نوع رقیق کننده ها اغلب گیرنده های سلولی را تحت تأثیر قرار می دهند. گیرنده ها پروتئين هایی هستند که سیگنال های شیمیایی مختلف را دریافت می کنند و فرآیند لخته شدن را به راه می اندازند.

داروهای ضد پلاکت معمولاً برای کسانی که لخته خون در رگ هایشان تشکیل شده تجویز نمی شوند. این داروها را اغلب برای کسانی تجویز می کنند که لخته ای در بدنشان ندارند، اما بیشتر در معرض تشکیل لخته خون قرار دارند. برخی از انواع رقیق کننده های ضد پلاکت عبارتند از:

  • پلاویکس (کلوپیدوگرل):

  • این داروی ضد پلاکت با اتصال به گیرنده های پلاکتی مانع از اتصال پلاکت ها به یکدیگر و لخته شدن خون می شود. اثر این دارو برگشت ناپذیر است.
  • افینت (پراسوگرل):

  • این دارو نیز اثری مشابه با پلاویکس دارد و برگشت ناپذیر است.
  • بریلینتا (تیکاگرلور):

  • این دارو نیز اثری مشابه با دو داروی قبل دارد و به گیرنده یکسانی متصل می شود، اما اثر آن برگشت پذیر است.
  • پرسانتین (دی پیریدامول):

  • این دارو باعث افزایش تولید گروهی از اسیدهای چرب به نام پروستاگلاندین می شود. افزایش تولید پروستاگلاندین ها نیز، به نوبه خود، مانع از فعال شدن پلاکت ها می شود.
  • آسپیرین:

  • این دارو اسم های مختلفی دارد و مکانیسم اثر آن بسته به دوزی که بیمار مصرف می کند متفاوت است. آسپیرین اغلب برای افرادی که دچار حمله قلبی شده اند تجویز می شود. زیرا داروی قدرتمندی است و می تواند به سرعت از فعال شدن پلاکت ها و بزرگ شدن لخته خون جلوگیری کند. برخی پژوهش ها نشان می دهند که جویدن قرص آسپیرین سریع تر از بلعیدن آن اثر می کند.

خوراکی های رقیق کننده خون

برخی از خوراکی ها به رقیق کننده های طبیعی معروفند. این خوراکی ها حاوی ترکیباتی هستند که می توانند به طور طبیعی احتمال لخته شدن خون را کاهش دهند. البته باید این نکته را در نظر داشته باشید که خوراکی های رقیق کننده خون به هیچ وجه نمی توانند جایگزین داروهای رقیق کننده شوند و افراد بیمار باید به مصرف داروهایی که پزشک برایشان تجویز کرده ادامه دهند. با این حال، افراد سالم می توانند با مصرف خوراکی های زیر احتمال تشکیل لخته های خونی در بدنشان را کاهش دهند:

  • زردچوبه:

  • این ادویه پرطرفدار حاوی ترکیب فعالی به نام کورکومین است که خاصیت ضدالتهابی و ضد لخته دارد و با مهار کردن برخی فاکتورهای انعقاد خون مانع از تشکیل لخته های خونی می شود.
  • زنجبیل:

  • این گیاه، که با زردچوبه هم خانواده است، سرشار از سالیسیلات است. سالیسیلات در گیاهان مختلفی یافت می شود و داروی آسپیرین را نیز از این ترکیب تولید می کنند.بنابراین، زنجبیل و سایر گیاهان حاوی سالیسیلات مثل آووکادو، توت و گیلاس، رقیق کننده های طبیعی مناسبی هستند.
  • دارچین:

  • این ادویه خوش عطر حاوی ترکیبی به نام کومارین است که خاصیت ضد لخته قدرتمندی دارد. علاوه بر این، مصرف دارچین می تواند به کاهش فشار خون نیز کمک کند. اما بهتر است در مصرف آن زیاده روی نکنید؛ زیرا ممکن است به کبدتان آسیب بزند.
  • فلفل قرمز:

  • این نوع فلفل سالیسیلات فراوانی دارد و به همین دلیل، می تواند در بدن به عنوان یک رقیق کننده قدرتمند عمل کند. فلفل قرمز، همچنین، فشار خون را نیز کاهش می دهد و به حفظ جریان طبیعی خون کمک می کند.
  • ویتامین E:

  • این ویتامین محلول در چربی می تواند به عنوان یک رقیق کننده ملایم عمل کند؛ البته اثرات آن بستگی به میزان مصرف دارد. توصیه می شود افرادی که داروهای رقیق کننده خون مصرف می کنند، از مصرف ویتامین E بپرهیزند. بادام، روغن آفتاب گردان، تخمه آفتاب گردام و غلات کامل از خوراکی های حاوی ویتامین E هستند.
  • سیر:

  • به لطف عطر و طعم دلنشینش، سیر را به بسیاری از غذاها می توان اضافه کرد. این گیاه یک آنتی بیوتیک طبیعی است و خاصیت ضد میکروبی دارد. علاوه بر این، برخی از پژوهش ها نشان داده اند که مصرف سیر می تواند احتمال تشکیل لخته خون را نیز کاهش دهد.

جمع بندی

داروهای رقیق کننده خون، بر خلاف اسمشان، خون را رقیق نمی کنند. بلکه مانع از لخته شدن خون در رگ ها می شوند. این داروها انواع مختلفی دارند که مکانیسم اثرشان نیز متفاوت است. برخی از داروهای رقیق کننده خون مانع از اثر ویتامین K برای تولید فاکتورهای انعقادی می شوند و برخی دیگر به طور مستقیم از فعال شدن این فاکتورها جلوگیری می کنند. برخی دیگر از داروهای رقیق کننده نیز پلاکت ها را تحت تأثیر قرار می دهند.

به طور کلی، می توان داروهای رقیق کننده خون را به دو دسته ضد لخته و ضد پلاکت طبقه بندی کرد. هپارین و وارفارین از داروهای رقیق کننده ضد لخته به شمار می روند. آسپیرین و پلاویکس، دو مثال از داروهای رقیق کننده ضد پلاکت هستند.

برخی خوراکی ها نیز احتمال تشکیل لخته را کاهش می دهند و به رقیق کننده های طبیعی معروفند. مثل زردچوبه، دارچین، زنجبیل، فلفل قرمز، سیر و ویتامین E. البته باید در نظر داشته باشید که این خوراکی ها به هیچ وجه نمی توانند جایگزین داروهای رقیق کننده شوند و افراد بیمار باید به مصرف داروهایی که پزشک برایشان تجویز کرده ادامه دهند.

بیشتر بخوانید!

پاسخ دهید

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید